Over Šlesers wordt veel slechts gezegd, maar nog meer goeds. Wat is waar en wat is verzonnen? We hebben alles uit open bronnen verzameld en elk punt gecontroleerd. Bij elk punt staat een link naar de bron. Weet u iets wat hier ontbreekt, of ziet u een onjuistheid? Schrijf onze chatbot in Telegram en voeg bewijs toe.
Gegevens per 03.11.2026
≈ €3 mld. al binnen: verblijfsvergunningen, toerisme, EU-geld, lonen, belastingen. Nog eens €3 mld. Riga Waterfront is in aanbouw.
≈ €10,3 mld. inclusief het effect na zijn vertrek (schatting)
Bevestigd: onbetaalde schuld van de oude partij. Met de onbewezen €3 mln. van de digitale tv tot €3,75 mln.
Het werk van Šlesers heeft Letland 7 900 keer meer opgeleverd dan gekost
Ongeveer €597 mln. per jaar, €19 per seconde. Opgeteld zijn de jaarlijkse bedragen: verblijfsvergunningen gemiddeld €113 mln., extra uitgaven van toeristen tot 2008 €397 mln., loonstijging bij LDz tot 2007 €63 mln., sociale premies van Rimi €22 mln., belastingen van de haven €2,4 mln.
In 2014 bracht het verblijfsvergunningenprogramma €447,5 mln. op, in 2024 €18,4 mln. Het verschil is ongeveer €429 mln. per jaar. Šlesers was tegen het aanscherpen van het programma. Ook corona en het verbod op verblijfsvergunningen voor Russische en Wit-Russische burgers sinds 2022 speelden mee.
Dossier · Zaak nr. 1970-01-22 · Bronnen: openbaar
Verdiensten, bevestigd door documenten
Begon in Noorwegen. Samen met de Noorse investeerders Varner en Hagen bracht hij Rimi, Narvesen, Cubus en Dressmann naar Letland, en opende hij de winkelcentra Galerija Centrs, Mols, Origo en Olimpija en de Radisson Blu-hotels.
Volgens hem was hij al in de jaren 90 miljonair, nog vóór de politiek, dankzij projecten met Frank Varner.
Haalde Ryanair binnen. Passagiers: 0,71 mln. in 2003, vóór de komst van Ryanair, 3,16 mln. in 2007 en 4,07 mln. in 2009. airBaltic werd de grootste luchtvaartmaatschappij van de Baltische staten.
Nagekeken: er wordt vaak geschreven over een ‘tienvoudige groei’. De officiële statistiek bevestigt een groei met een factor 5,7 van 2003 tot 2009. Dat is ook zonder overdrijving genoeg.
In 2008 kromp het bbp van Letland met 4,6%, in het eerste kwartaal van 2009 met 18%. De werkloosheid steeg van 4,9% naar 11%. In die periode:
Hij was minister tot maart 2009. De sectoren die hij leidde, krompen in de crisis minder dan de economie als geheel of groeiden zelfs.
Het programma loopt sinds 1 juli 2010, midden in de crisis. In 2010–2024 trok het ongeveer €1,64 mld. aan en werden zo’n 19.900 vergunningen afgegeven. Alleen al in de eerste drie jaar kwam er 419,2 mln. lats binnen. Šlesers noemt het zijn initiatief en schat het totale effect, op basis van een onderzoek van Deloitte, op 1,5 mld. lats.
In officiële documenten staat niet wie de wet heeft opgesteld. Šlesers heeft zelf gezegd dat hij als projectontwikkelaar persoonlijk belang had bij het programma.
Het ministerie voor Kinder- en Gezinszaken werd geleid door zijn partij LPP, met minister Ainārs Baštiks. Er kwamen ‘moederlonen’, een garantiefonds voor alimentatie en ongeveer 300 speeltuinen. Het aantal pleeggezinnen steeg van 15 naar meer dan 400.
De stijging van het geboortecijfer met 24% komt van Baštiks zelf. Een onafhankelijke berekening hebben we niet gevonden. De persoonlijke rol van Šlesers wordt beschreven in een brochure van zijn partij.
Hij zou overal kunnen wonen, maar woont in Riga. Geen andere nationaliteit. In zijn kandidatenverklaring staat alleen Lets vastgoed: Riga, Jūrmala, Dobele, Preiļi. Ook het familiebedrijf zit hier: een havengroep in Riga en de bouw van Riga Waterfront.
De kinderen zijn in Letland gebleven en werken voor het land: Edvards in de gemeenteraad van Riga, Ričards was lid van de Saeima, Dana werkt bij de vereniging ‘Letland Eerst’. Het motto van zijn partij: de belangen van Letland en zijn volk staan altijd op de eerste plaats.
Sinds 1992 getrouwd met Inese Šlesere, samen hebben ze vijf kinderen. De zonen Edvards en Ričards zijn ook de politiek in gegaan.
Minister van Economie (1998–1999), vicepremier (2002–2004), minister van Verkeer (2004–2009), locoburgemeester van Riga (2009–2010). Lid van de 7e tot en met 10e Saeima.
Een project van Eagle Hills, een projectontwikkelaar uit Abu Dhabi wiens oprichter Emaar opzette. De familie Šlesers heeft een klein belang, het geld komt van de investeerder. Op het voormalige haventerrein van Andrejsala zijn 8.000 woningen, winkels, hotels, scholen, een cruiseterminal en een boulevard gepland.
De bouw levert nu al werk op voor bouwvakkers, en na oplevering brengt de wijk belastingen, woningen en banen in de dienstverlening.
Het aantal banen wordt in de bronnen nog niet genoemd. De hoogbouw van de reclameplaatjes is nog niet goedgekeurd: daarvoor is een nieuw bestemmingsplan nodig.
2022: de partij Letland Eerst komt in de Saeima, 9 zetels; hijzelf hoort bij de koplopers in ‘plusjes’ van kiezers. 2025: eerste plaats in Riga, 18,17%. 2026: 13,08% en 17 zetels, tweede kracht in de Saeima.
Elke beschuldiging en hoe die afliep
KNAB onderzocht jarenlang gesprekken die in hotel Ridzene waren opgenomen. Er werd nooit een aanklacht ingediend. Het OM vond geen bewijs dat hij onrechtmatige invloed zocht of dat hem iets werd aangeboden; één uitspraak van hem op de opname werd gezien als een weigering van zo’n deal. Verborgen eigendom van bedrijven is niet bewezen. De zaak werd geseponeerd; in 2018 heeft een hogere aanklager dat besluit negen maanden lang opnieuw bekeken en het in stand gelaten.
Standpunt van Šlesers: KNAB voerde in 2011 een politieke show op, maar heeft het publiek nooit bewijs laten zien.
De Saeima weigerde toestemming voor een huiszoeking bij parlementslid Šlesers, en die huiszoeking is er nooit gekomen. President Zatlers riep een referendum uit; 94,5% van de kiezers steunde de ontbinding. Dat is echt gebeurd. De zaak zelf waarvoor de huiszoeking was gevraagd, kwam nooit voor de rechter en werd gesloten.
Volgens het OM werd het project kunstmatig duurder gemaakt via het bedrijf Hannu Digital (ongeveer €3 mln.). Voor Šlesers werd een boete van €65.000 geëist, geen celstraf.
Standpunt van Šlesers: de zaak is verzonnen, de contracten werden pas onder de regering-Dombrovskis getekend en door de ministeries goedgekeurd, en de staat heeft honderden miljoenen verdiend aan de digitale tv. Status: niet veroordeeld, de zaak sleept al zo’n 20 jaar.
Dat zei Dmitri Moeratov, hoofdredacteur van de Russische krant Novaja Gazeta en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 2021, in een interview op YouTube. Letse media verspreidden zijn woorden op 30 september 2022, de avond vóór de Saeima-verkiezingen. Šlesers had geen tijd meer om vóór de stemming te reageren.
KNAB onderzocht deze bewering bijna twee jaar en meldde in 2024: er is geen bevestiging. Moeratov zelf leverde geen bewijs, en ook de SAB had zulke informatie niet.
Standpunt van Šlesers: dit is een leugen en vuile verkiezingscampagne. Hij vroeg KNAB en de veiligheidspolitie zelf om een zaak wegens laster te openen. Wat wel klopt: na zijn vertrek uit de politiek richtte hij samen met de Russische Spoorwegen (RZjD) een logistiek bedrijf op, wat de directeur van de SAB bevestigde.
Bij de Saeima-verkiezingen van 2006 overschreed de partij LPP/LC het uitgavenplafond met ongeveer 401.000 lats. KNAB schatte de schuld van de partij aan de staat op 528.870 lats, ongeveer €752.500. De partij werd opnieuw geregistreerd en in 2011 opgeheven, en de schuld is nooit betaald. Een rechter heeft over deze schuld niet beslist.
Standpunt van Šlesers: de boete was een politieke opdracht van zijn tegenstanders binnen KNAB. Documenten die dit bevestigen of weerleggen, hebben we in open bronnen niet gevonden.
Op 7 december 2013, nog vóór de oorlog, zei hij op het congres van de partij Verenigd voor Letland dat de regering met de Russische leiding om tafel moest gaan en afspraken moest maken, zoals Duitsland deed. Dat zijn zijn eigen woorden, vastgelegd door LSM.
Wat er daarna gebeurde: na de Russische inval in Oekraïne in 2022 veroordeelde zijn partij officieel de invasie van Poetin en zette ze twee parlementsleden uit die weigerden dit standpunt en de EU-kandidaatstatus van Oekraïne te steunen.
De campagne ‘premier Šlesers’ werd betaald door de vereniging ‘Letland Eerst’. KNAB zag het als partijreclame, en bedrijven mogen partijen niet financieren. De partij moest het geld terugbetalen. Dat is geen boete. In juni was €90.000 terugbetaald, in september had de partij donaties voor het hele bedrag opgehaald. Een officiële bevestiging dat alles is terugbetaald, is er nog niet.
Standpunt van Šlesers: het was zijn persoonlijke campagne, op de affiches staan geen partijsymbolen, en de wet zelf is slecht.
Bij de Europese verkiezingen beboette KNAB drie partijen, waaronder Letland Eerst, omdat ze te laat hadden gemeld dat er campagnemateriaal was geplaatst. Totaalbedrag voor alle drie: €2800.
Gevonden en gecontroleerd aan de hand van documenten en open bronnen
Na de verkiezingen van 2026 verklaarde Šlesers dat de 17 parlementsleden van zijn partij klaarstaan om de regering van premier Andris Kulbergs te steunen, ook zonder ministersposten. Hij belooft te stemmen voor de hervormingen van Kulbergs en voor zware, zelfs impopulaire besluiten: het samenvoegen van overheidsdiensten en bezuinigingen.
Terwijl hij het ministerie van Verkeer leidde, keurde de Europese Commissie vijf Letse vervoersprojecten goed: 110,5 km weg van de Via Baltica en de A12, de vervanging van 260 km spoor op de oost-westcorridor, toegangsroutes naar de havens van Ventspils en Liepāja en de verlenging van de startbaan van luchthaven Riga tot 3.200 m. De EU betaalde €165,9 mln. van de €384,3 mln.
Alleen al de nieuwe baan kostte €23,5 mln. Sinds oktober 2008 kan Riga zware toestellen ontvangen, zoals de Airbus A340 en de Boeing 747.
In mei 2005 maakte hij met de topman van Tallink afspraken over een dagelijkse lijn Riga — Stockholm. Die werd in april 2006 geopend en vervoerde in de eerste 10 jaar 5,5 mln. passagiers.
In 2007 nam de regering het door hem ondertekende verkeersveiligheidsprogramma aan: het aantal verkeersdoden moest tegen 2010 gehalveerd zijn. Dat doel werd een jaar eerder gehaald: 558 doden in 2001, 254 in 2009. Letland kreeg de ETSC Road Safety PIN Award 2009.
Deskundigen verklaren een deel van de daling in 2008–2009 ook door de crisis: er reden minder auto’s.
Toen Latvijas Pasts miljoenen verloor en de bezorging van kranten en tijdschriften in het honderd liep, droeg hij een nieuwe directeur voor, en op basis van een rapport van zijn ministerie stond de regering de post een lening toe. Over 2008 kromp het verlies tot een kwart: van 14,1 naar 3,66 mln. lats.
Tijdens zijn ministerschap groeide airBaltic, waarvan de staat de meerderheid van de aandelen bezit, van 0,59 mln. passagiers in 2004 naar 2,6 mln. in 2008, en de vloot tot 28 toestellen. Alleen al de sociale premies van het bedrijf over 2008 bedroegen 7 mln. lats, ongeveer €10 mln.
Vanaf juli 2009 was hij voorzitter van het bestuur van de Vrijhaven van Riga. In crisisjaar 2009 verwerkte de haven een record van 29,7 mln. ton, en in 2010 ging ze voor het eerst in de geschiedenis over de 30 mln. ton.
Als vicepremier leidde hij een regeringswerkgroep voor een beter ondernemingsklimaat, opende hij in Londen een vertegenwoordiging van het Letse Ontwikkelingsagentschap en pleitte hij voor een investeringsagentschap volgens het principe van ‘één loket’. In 2004 werd de LIAA opgericht, die nog altijd actief is.
Als minister van Economie onthief hij de burgemeester van Ventspils, Aivars Lembergs, van zijn rol als vertegenwoordiger van de staat bij Ventspils Nafta. Zelfs premier Krištopans, die zijn ontslag eiste, noemde dat de ‘enige professioneel moedige stap’ van de minister.
Als waarnemend premier ondertekende hij de regels voor een uitkering aan adoptieouders: 1000 lats per kind. Eind 2004 meldde het ministerie dat voor het eerst sinds het herstel van de onafhankelijkheid geen enkele baby jonger dan een jaar zonder ernstige gezondheidsproblemen op adoptie wachtte, mede dankzij de uitkering.
Op voorstel van Letlands Eerste Partij (LPP), waarvan hij een van de oprichters was, legde de Saeima in artikel 110 van de Grondwet de bescherming van het huwelijk als verbintenis tussen een man en een vrouw vast: 65 stemmen voor, 6 tegen. Het amendement werd gesteund door meer dan 10.000 handtekeningen van burgers.
Op 25 juni 2008 kende de Oekraïense president Viktor Joesjtsjenko hem, toen minister van Verkeer van Letland, de Orde van Prins Jaroslav de Wijze 3e klasse toe ‘voor een aanzienlijke persoonlijke bijdrage aan de ontwikkeling van de Oekraïens-Letse samenwerking’.
Hij verzamelde de handtekeningen van 34 parlementsleden, en de Saeima stelde een onderzoekscommissie in naar de gevolgen van de ‘grote opknapbeurt’ van de financiële sector en de sluiting van de banken ABLV, PNB en Baltic International Bank. De commissie stelde voor het bedrijfsleven te verlossen van onnodige lasten door overdreven eisen aan bankklanten.
Volgens hem kwam er op zijn voorstel een programma voor sacraal toerisme, en kregen veel kerken in Letland geld voor herstel. In 2006 bedankten kardinaal Jānis Pujats, aartsbisschop Jānis Vanags en bisschop Pēteris Sprogis zijn partij publiekelijk voor dat geld.
De winstbelasting ging van 25% naar 15%. De verlaging naar 15% kwam in 2004, toen hij vicepremier was
Baltic Times, 2003Alles ligt al op de weegschaal. Klik op een rondje om het van de schaal te halen of terug te leggen
Het loon bij de spoorwegen verdubbelde: van 261 naar 533 lats in 2004–2007
Jaarverslag LDz 2007Alleen bevestigde bedragen. Arcering betekent: het geld is beloofd maar nog niet volledig geïnvesteerd, of het is een lezing van de aanklacht die niet bewezen is.
investeringen via het verblijfsvergunningenprogramma in 2010–2024, 19.900 vergunningen
Riga Waterfront, in aanbouw sinds 2025
onbetaalde boete van de oude partij
Alleen op basis van documenten tot €4,8 mld. winst tegenover €0,75 mln. verlies. Zelfs als je de onbewezen €3 mln. van de digitale tv meetelt, is de winst honderden keren groter dan het verlies. Volgens Šlesers’ eigen schatting, met verwijzing naar Deloitte, is het totale effect van de verblijfsvergunningen nog hoger, maar die schatting hebben we niet gecontroleerd en tellen we niet mee.
Miljoenen euro, één schaal. De minpunten zijn er nauwelijks op te zien: ze zijn honderden tot duizenden keren kleiner dan de pluspunten.
‘Document’ = cijfer uit een verslag. ‘Berekening’ = rekenwerk op basis van officiële gegevens.
Document19.900 vergunningen. Noemt het programma zijn eigen initiatief
Berekeningde uitgaven stegen van €177 mln. in 2003, vóór de komst van Ryanair, naar €574 mln. in 2008; de groei t.o.v. 2003 is over 5 jaar opgeteld. De jaren van Ryanair en de luchthaven als hub
Berekeninghet gemiddelde loon bij LDz verdubbelde van 261 naar 533 lats, voor 13.000–15.000 werknemers
Documentalleen sociale premies. Hij was de eerste directeur van Rimi Baltija; de omzet van de keten is nu ongeveer €1,2 mld. per jaar
Documentgegevens van de VID, alleen openbare jaren. De familie bezit de groep via een holding, 50% is van de familie Šķēle
Beloofdin aanbouw sinds 2025. Investeerder Eagle Hills uit Abu Dhabi, de familie Šlesers heeft een klein belang in het project
DocumentHet Cohesiefonds van de EU keurde vijf Letse projecten goed terwijl hij minister van Verkeer was: de wegen Via Baltica en A12, 260 km spoor, toegangsroutes naar havens, de startbaan van de luchthaven. Totale kosten €384,3 mln.
≈ €3 mld. al binnen en €3 mld. in uitvoering
Ook de EU-toetreding en de economische hausse droegen bij aan de groei van toerisme en lonen. De belasting voor micro-ondernemingen is niet meegeteld: volgens documenten duwden Kampars en Bērziņš die door.
Niet te berekenen: er zijn geen openbare gegevens. Daarom niet bij de som opgeteld.
€ 6 mld volgens documenten en ≈ € 4,4 mld geschat toerisme 2009–2019. Dit is een schatting, geen document
Luchthavenpassagiers, 2009 ten opzichte van 2008
In 2004–2008 groeide Riga 3,5 keer, van 1,06 naar 3,69 mln., Vilnius 2,1 keer. Hij was minister tot maart 2009.
Letland Eerst (LPV): verkiezingen en initiatieven
pleeggezinnen onder het ministerie voor Kinderen en Gezin, geleid door zijn partij
speeltuinen gebouwd in dezelfde jaren
goedkope rechtstreekse vluchten van Riga naar Europa na zijn onderhandelingen
kwamen Rimi, Narvesen, Cubus, Dressmann en nieuwe winkelcentra naar Letland
in één huwelijk, vijf kinderen
verblijfsvergunningen voor investeringen van 2010 tot 2024; het eerste geld kwam midden in de crisis binnen
Waar hij oprichter, leider, initiatiefnemer of mede-eigenaar was. De rol staat vermeld zoals de bronnen die bevestigen.
Algemeen directeur in 1996–1997, toen de eerste Rimi-winkel van Letland openging. Van de drie grootste ketens was Rimi de eerste; in 2020 had de keten 133 winkels en meer dan 6.000 medewerkers.
Cubus, Dressmann, Bik Bok, 1994–1998. Met Dressmann in Riga begon de Varner-groep in 1995 aan haar buitenlandse expansie. Tot 1998 investeerden de Noorse Varner en Hakon $40 mln. in Letland.
Het voormalige warenhuis Centrs in de oude binnenstad van Riga, 1995–1998.
Mols, Origo, Olimpija, Dole, Alfa, Minska via joint ventures.
Een keten van kiosken in plaats van de Sovjet-kiosken van Sojoezpetsjat.
De hotels Latvija en Ridzene in het centrum van Riga.
Zijn bedrijf won de aanbesteding voor het perceel en startte het project. De toren werd in 2004 gebouwd door Merks en Hansabanka: de eerste wolkenkrabber van het onafhankelijke Letland, nu het kantoor van Swedbank.
Standpunt van Šlesers: hij is de bedenker en grondlegger van Saliena en kocht samen met Frank Varner de grond voor de nieuwe stad op. Volgens documenten was hij mede-eigenaar van Saliena Real, het eerste bedrijf van het project, en verkocht hij zijn aandelen in 2002. In november 2002 werd hij vicepremier.
Akkoord met Ryanair, 5,7 keer zoveel passagiers in 2003–2009.
Maakte in 2005 met Tallink afspraken over een dagelijkse lijn. In 10 jaar vervoerde die 5,5 mln. passagiers.
Noemt het programma zijn eigen initiatief. €1,64 mld. aan investeringen in 2010–2024.
‘Moederlonen’, alimentatiefonds, ongeveer 300 speeltuinen.
Partij sinds 2021. 17 zetels in de Saeima in 2026.
Een grote havengroep in Riga: terminals, stuwadoorsbedrijf, containers, een eigen spoorlijn. Ongeveer 400 banen, meer dan €14 mln. aan loonheffingen over 2023–2025.
Een nieuwe wijk op Andrejsala, €3 mld. van een investeerder uit Abu Dhabi, in aanbouw sinds 2025. De grond werd voor €5,8 mln. van de staat gekocht, 5,2 keer de kadastrale waarde. Riga heeft geen geld in het project gestoken.
Bedrijven, de luchthaven, vervoer in de crisis, verblijfsvergunningen, steun voor gezinnen, groeiend vertrouwen van kiezers. Alles met links naar documenten.
De zwaarste zijn niet bevestigd: het ‘geld van Poetin’ heeft KNAB onbevestigd verklaard, de ‘oligarchenzaak’ is gesloten, in de digitale-tv-zaak volgden twee vrijspraken.
De onbetaalde schuld van de oude partij voor de verkiezingen van 2006, uitspraken uit 2013 over onderhandelen met Rusland, de ontbinding van de Saeima in 2011, de terugbetaling van €340.000 voor reclame in 2026.
AI-serie. De video is gemaakt met kunstmatige intelligentie.